سه‌شنبه 29 مهر 1399  
 
Tuesday, October 20, 2020  
 
الثلاثاء, ربيع الأول 03, 1442  
 

...

  • ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 

یادداشت و مقالات
یادداشت و مقالات
نحوه تاثيركرونا برگزارشگري مالي و صورتهاي مالي
علي اصغر ساري مدرس رشته حسابداري دانشگاه مشاور مالي مدير عامل شركت ملي فولاد ايران

در ماه هاي گذ شته ويروس كرونا بيشترين لغتي بوده كه در همه جاي دنيا مورد استفاده قرار گرفته ، جاي تعجب نيست كه نه تنها آن يكي يكي زندگي عزيزان ما را مي گيرد. بلكه در زندگي روزانه ما به روشهاي مختلف تاثير مي گذارد،در اكثر كشورها ، افراد نمي توانند به سركارشان بروند ، دانش آموزان در مدرسه حاضرنمي شوند،ماشين ها و تجهيزات بدون فعاليت خاموش و متوقف هستندو كشورهاي  زيادي به منظور متوقف كردن سرعت گسترش ويروس كرونا ، در كسب و كارهاي خود محدوديتهايي ايجاد كرده اند ازجمله بسته شدن مغازه ها ،كاهش فعاليت شركتهاي هواپيمايي ، هتلداري ، وگاهاًكاهش فعاليت  بنگاه ها ،بطور كلي شيوع اين بيماري به صورت مستقيم وغيرمستقيم بر تمام  واحدهاي تجاري تاثير گذار بوده است ،اگر چه تاثير اين بيماري بر برخي واحدهاي تجاري زياد و بر برخي كم بوده است و حتي بعضي از واحدهاي تجاري از آن منتفع و سود برده اندو خيلي از واحدها  نيزدر تحصيل و كسب درآمد متوقف شدند. خسارت ناشي از اقدامات فوق توسط دولتها به منظور عدم گسترش شيوع كرونا در قالب اعدادو ارقام  بايدمطابق استانداردهاي بين المللي حسابداري International Accounting Standard (IAS) و استاندارد هاي بين المللي گزارشگري مالي(International Financial Reporting Standards (IFRS را  برصورتهاي مالي به دقت ارزيابي، اندازه گيري و افشاء  نمود.در اين نوشتار به چند مورداز پيامدهاي كوويد 19كه بر فعاليت  واحد هاي تجاري ، نتايج عمليات و وضعيت مالي آنها تاثيرگذار بوده است وبايستي درتهيه گزارشگري مالي وصورتهاي مالي مورد توجه قرارگيرد بيان شده است. : 

نحوه به كارگيري فرض تداوم فعاليت در تهيه صورتهاي مالي در شرايط كرونا:

براساس چارچوب نظري گزارشگري مالي و مفروضات حسابداري فرض تداوم فعاليت يكي از مفاهيم بنيادي و زير بنايي تهيه و ارائه صورتهاي مالي بنگاه ها است و فرض مذكور حاكي از آن است كه واحد مورد رسيدگي در آينده قابل پيش بيني به فعاليت خود ادامه مي دهد و قصد والزامي براي انحلال يا توقف فعاليت ندارد.( عموماً دوره اي است كه حداقل 12 ماه بعد از تاريخ صورت وضعيت مالي را شامل مي شود) طبق استاندارد بين المللي حسابداري  شماره 1 ( IAS1) مديريت واحد تجاري بايستي در هنگام تهيه صورتهاي مالي ، فرض تداوم فعاليت را مورد بررسي وارزيابي قرار دهد و اطمينان حاصل نمايدكه واحد تجاري به فعاليت خود ادامه مي دهد و اين مهم قبل از انتشار صورتهاي مالي بايستي انجام شود. در دوره شيوع كرونا در تهيه صورتهاي مالي شركتها ، مؤسسات و سازمانها بايد توانايي واحد هاي تجاري را  جهت بقاء و تداوم فعاليت ارزيابي كنيم و مواردمهمي كه در اين ارزيابيها بايد در نظر گرفت بشرح ذيل است:

  • ناتواني در پرداخت بموقع بدهيها وسررسيد شدن آنها بخصوص بدهيهاي جاري وتحمل زيانهاي قابل ملاحظه توسط  بنگاهها ،به گونه اي كه بر اثر زيان هاي وارده نصف سرمايه از بين رفته باشد.
  • از دست دادن مديران كليدي ومقدور نبودن براي مديريت، جهت جايگزيني آنها .
  • از دست دادن بازارهاي عمده فروش محصولات وتامين كنندگان اصلي مواد اوليه وخدمت
  • واحدتجاري قادر به ادامه فعاليت طي 12 ماه آتي بعد از تاريخ صورت وضعيت مالي نباشد.
  • واحد تجاري براي تامين مالي، جايگزين مناسب ديگري نداشته باشد.

بعد از ارزيابي موارد فوق ، درخصوص فرض تداوم فعاليت مي توانيم دو روش انتخاب بشرح ذيل داشته باشيم :

  1. نتيجه ارزيابي واحد تجاري اين است كه واحد تجاري داراي فرض تداوم فعاليت است ودر شرايط كرونا يي مي تواند ادامه فعاليت دهدومطابق رويه ، بايستي صورتهاي مالي خود را با فرض تداوم فعاليت تهيه كند،  ودر اين حالت  مي توانيم عدم تاثير شيوع كرونا بر فعاليت واحدهاي تجاري را در يادداشتهاي همراه صورتهاي مالي افشاء نمائيم.
  2. نتيجه ارزيابي واحد تجاري اين است كه واحد تجاري در شرايط كرونا قادر به ادامه فعاليت نيست واعتقاد مديريت شركت بر آن است كه واحد تجاري طي 12 ماه آينده  نمي تواند بقاء و ادامه حيات بدهد. در اين حالت صورتهاي مالي را بايستي به روشهاي ديگري تهيه كند از جمله اينكه  دارائيها و بدهيها را بر اساس خالص ارزش مبالغي كه انتظار مي رود عايد و پرداخت شود اندازه گيري نمايد و مباني اندازه گيري معمول كه بهاي تمام شده تاريخي است ودرتهيه صورتهاي مالي با فرض تداوم فعاليت به كار گرفته مي شد ديگر قابل استناد واستفاده نخواهد بودوتهيه و تنظيم صورتهاي مالي با فرض توقف فعاليت انجام مي شودودر اين حالت ارزشهاي جاري و بازار دارائيها و بدهيها جايگزين بهاي تمام شده تاريخي آنها خواهد شد.

زيانهاي اعتباري مورد انتظار دارائيهاي مالي:Expected Credit Loss on Financial Assets       

 اگر چه ممكن است ويروس كرونا بر روي كسب و كار ما تاثير مستقيم نداشته باشد،  ولي احتمال دارد بر روي مشتريان ما تاثير بگذارد كه نتوانند به موقع مطالبات مارا پرداختند نمايندو دريافت مطالبات از آنهابا تاخير مواجه شود. طبق استاندارد بين المللي گزارشگري مالي شماره 9 (9IFRS) زيانهاي اعتباري مورد انتظار بايد بر دارائيهاي مالي شناسايي شود و اين شناسايي بايد مبتني بر رويداد هاي گذشته ، وضعيت فعلي و پيش بيني شرايط اقتصادي آتي باشد. به بيان ديگر احتمالات و رخداد هاي آتي را با وزن دهي به هر يك از حالات و رخداد ها، زيانهاي اعتباري مورد انتظار را پيش بيني و برآورد نمود و بر اساس آن ذخيره زيانهاي اعتباري مورد انتظار را در حالت كرونايي  با محاسات مربوطه  افزايش ومراتب را در صورتهاي مالي منعكس تا صورت سود وزيان و صورت وضعيت مالي( ترازنامه) واحد هاي تجاري و بنگاه ها منطقي شود.

به منظور درك بهتر و كار بردي شدن موضوع فرض مي كنيم يك واحد تجاري كه درزنجيره فولاد ودر واحد گندله سازي فعاليت مي كند ، 2000 ميليارد ريال  به يك شركت معدني بدهكار است و بدليل شرايط كرونايي مسئولين محلي تصميم مي گيرند كارخانه گندله سازي تعطيل شود. در اين شرايط  واحد گندله سازي درآمدهاي خود را ازدست مي دهد و توان باز پرداخت بدهي خود را مطابق قرارداد نخواهد داشت و ممكن است به مرحله ورشكستگي برسد و براساس مدلهاي آماري و اخبار كرونا متخصصين امر با بررسي وضعيت مالي شركت گندله سازي  سه حالت ذيل را پيش بيني و شناسايي كرده اند:

  1. ويروس كرونا يك ماه  طول خواهد كشيدو مجدداً شركت گندله سازي بعد از يك ماه به فعاليت خود ادامه مي دهد ودر اين حالت 10% درآمدهاي گندله سازي كاهش خواهد يافت و اين كاهش در توانايي شركت براي باز پرداخت بدهي به موقع تاثير چنداني نخواهد داشت واثر اين كاهش درآمد براي عدم وصول مطالبات از شركت گندله سازي( 0% )خواهد بودو براساس مدلهاي آماري احتمال اينكه كرونا يك ماهه از بين برود  10% برآورد شده است.
  2. كرونا طولاني و حدود شش ماه طول خواهدكشيدوشركت بعد از شش ماه به فعاليت خود توليدگندله ادامه خواهد داد ودر اين سناريوشركت گندله سازي مبلغ با اهميتي را حدود 30% از درآمد هاي خود را ازدست مي دهد ومتعاقب آن شركت معدني نيز 30% وصول مطالبات خود را از دست خواهد داد( مطالبات مشكو ك الوصول) و براساس مدلهاي آماري احتمال اينكه كرونا شش ماهه از بين برود  70%برآورد شده است.
  3. كرونا طولاني و حدود يكسال طول خواهدكشيدوشركت بعد از يكسال به فعاليت خود توليدگندله ادامه خواهد داد ودر اين حالت شركت گندله سازي  مبلغ عمده و اساسي حدود 90% از درآمد هاي خود را ازدست مي دهدومتعاقب آن شركت معدني نيز 90% وصول مطالبات خود را از دست خواهد داد وبراساس مدلهاي آماري احتمال اينكه كرونا يكساله ازبين برود  20% برآورد شده است.

 مفروضات پايداري ويروس كرونا

زيان عدم وصول بدهي

درصد احتمال پايداري كرونا

بدهي ( ميليارد ريال)

زيان  مورد انتظار        (ميليارد ريال)

يكماه

0%

10%

2000

0

شش ماه

30%

70%

2000

420

يكسال

90%

20%

2000

360

مبلغ كل زيان اعتبارمورد انتظار 

780

كاهش ارزش دارائيها:      (Impairment 0f Assets)

استاندارد بين المللي حسابداري شماره  (36)                    (IAS,36)   Impairment 0f Assets

 مطابق استاندارد بين المللي حسابداري شماره (36)  انعكاس وگزارش يك دارائي در صورت وضعيت مالي (ترازنامه)  را به بيش از مبلغ بازيافتني مجاز نمي داند ، زيرا مبلغ مازاد هيچگونه ارزش اقتصادي براي بنگاهها و مؤسسات ايجاد نمي كند ودر مقابل زماني كه مبلغ بازيافتني يك دارائي كمتر از مبلغ دفتري آن باشد ، اين مابه التفاوت بعنوان زيان كاهش ارزش دارائي شناسائي و در سود و(زيان) دوره منظورمي گردد. به طوركلي يك دارائي هنگامي كاهش ارزش پيدا مي كند كه واحد تجاري نتواند از طريق استفاده مستمر يا فروش آن دارائي ، مبلغ دفتري دارائي را بازيافت و وصول نمايد.طبق استاندارد ياد شده واحدهاي تجاري بايد در پايان هر دوره گزارشگري ، در صورت وجود هرگونه نشانه اي حاكي از كاهش ارزش دارائي ،آزمون كاهش ارزش بر مبناي مباني و الزامات ذيل انجام دهند:

الف) نشانه هاي برون سازماني:

  • ارزش بازار دارائي طي دوره گزارشگري به ميزان قابل ملاحظه اي بيش از آنچه كه در اثر گذشت زمان يا استفاده عادي دارائي انتظار مي رفت كاهش يافته باشد.
  • تغييرات و شرايط قابل ملاحظه اي با آثار نامساعد بر واحد تجاري در محيط فناوري ، بازار ، اقتصادي يا قانوني حوزه فعاليت در طي دوره رخ داده باشد يا انتظار رود در آينده نزديك اتفاق بيافتد. ( همانند شرايط كرونايي فعلي) .
  • نرخ هاي سودبانكي يا ساير نرخ هاي بازده سرمايه گذاري بازار طي دوره افزايش يافته باشد و اين افزايش بر نرخ تنزيل مورد استفاده در محاسبه ارزش اقتصادي دارائي تاثير گذاشته باشد و مبلغ بازيافتني دارائي را به ميزان قابل توجه اي كاهش داده باشد.
  • نشانه هاي درون سازماني :
  • شواهدي حاكي از نابابي يا خسارت فيزيكي دارائي وجود داشته باشد.
  • نشانه هايي از گزارشگري داخلي وجود داشته باشد كه حاكي ازآن باشد كه عملكرد اقتصادي دارائي از حد مورد انتظار واستاندارد كمتر است يا كمتر خواهد بود.
  • خالص جريانهاي نقدي يا سود و(زيان ) عملياتي واقعي حاصل از دارائي به ميزان قابل ملاحظه اي نامساعدتر از مبلغ پيش بيني شده باشد.

با عنايت به رويداد ها و شرايط بيان شده در بند هاي الف و ب، كرونا ممكن است بر اساس ماهيت صنايع و كسب وكارهاي مختلف ، بر نحوه استفاده از دارائيها و عملكرد آنها تاثير گذاشته باشد مخصوصاً در صنايعي همانند ، توريسم ،گردشگري ، رستورانها و... نسبت به آزمون كاهش ارزش اقدام  نمايندودرصورتي كه مبلغ بازيافتني  يك دارائي كمتر از مبلغ دفتري آن باشد ، اين مابه التفاوت بعنوان زيان كاهش ارزش دارائي  شناسائي و در سود و(زيان) دوره منظورمي گردد .

تاثيرات با لقوه كرونا برساير استاندارد ها :

براساس استاندارد بين المللي حسابداري شماره (37)  ذخاير ، دارائيها و بدهيهاي احتمالي

Liabilities and Contingent Assets (IAS37)                        Provision Contingent 

ممكن است  سازمانها در شرايط كرونايي به اين انديشه كنند وبه سمت و سويي حركت نمايندكه نيازمند تجديد سازمان يا ساختار باشند ويا  نيازمنداصلاح و تعديل ذخاير براي قرارداد هاي با مبالغ زياد وسنگين باشند. ( ذخاير ، بدهيهايي هستند كه زمان تسويه و يا تعيين مبلغ آن با ابهام نسبتاً قابل توجه است) .

  • استاندارد بين المللي حسابداري شماره (2)                      IAS2)Inventories
  • در شرايط كرونايي احتمال مي رود ارزش وقيمت بازار انواع مختلفي از موجودي كالاها به دليل منقضي شدن زمان  استفاده آنها، وبدليل  بسته و تعطيل  شدن مغازه ها و فعاليتهاي تجاري قابل فروش نباشند و طولاني شدن فروش موجوديها در شرايط كرونايي امكان فروش را با تاخير مواجه مي نمايدكه اين وضعيت  بر زمان مصرف كالاها تاثيرگذار بوده وبايستي موجودي كالاها كه قابل استفاده و فروش نيست زيان كاهش ارزش براي آنها درحسابها شناسائي ودر صورتهاي مالي منعكس شود
  • Contract with customers ( IFRS15)                                             Revenue from

  استاندارد بين المللي گزارشگري مالي شماره( 15)  در ارتباط با درآمد ناشي از قرار داد با مشتريان مي باشد.

 تعدادي از مشتريان ممكن است  در شرايط كرونايي بعلت توقف برخي ازفعاليتها يا ركود حاكم بر شرايط اقتصادي پول كافي جهت تامين و پرداخت به موقع تعهدات قراردادها (قرارداد هاي پيمانكاري) را نداشته باشند لذا اين امر منجر به خاتمه زود هنگام قراردادها ، تعديل قراردادها يا قرارداد هاي زيانبار را بدنبال خواهد داشت.( قرارداد زيانبار، قراردادي است كه درآن مخارج غير قابل اجتناب آن براي ايفاي تعهدات ناشي ازقرارداد، بيش از منافع اقتصادي مورد انتظار آن  قرارداد است).

  • Lease contracts ( IFRS ,17)    در ارتباط با اجاره هاي عملياتي و سرمايه اي استاندارد بين المللي گزارشگري مالي بر اساس اين استاندارد شماره (17) بعضي از اجاره دهنده ها ممكن است جدول زمانبندي پرداخت اجاره نامه را جهت آسايش و رفاه حال مستاجران خودتغيير  بدهند، يا دولتها درخواست كرده باشند كه مدتي هزينه اجاره را  اخذ ننمايند يا به تاخير بياندازند

اين موارد  مطروحه  به عنوان نمونه اشاره و بيان شد و ضمناً تاثيرپيامدهاي كرونا بر اشخاص حقيقي وحقوقي متفاوت خواهد بود ،با اين توصيف  مديران مالي ، حسابداران و حسابرسان  بايد ازآثار و پيامد هاي كرونا بر حوزه هاي فعاليت خود مطلع وآثار و خسارتهاي  مالي و اقتصادي ناشي ازكرونا را برگزارشگري مالي و صورتهاي مالي لحاظ و منعكس نمايند .


 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر